چرا دولت رئیسی به دنبال افزایش درآمدهای مالیاتی است؟

دی ۱۱, ۱۴۰۲ behar Ali 0 تعليقات

توصیه رهبر جمهوری اسلامی در خصوص «بریدن بند ناف اقتصاد از صادرات نفت خام»، امری آرزواندیشانه بود که از گذشته مورد توجه دولت‌ها قرار داشته بود اما عواملی چون چیره‌دستی مناسبات دولت نفتی، فشار موجود بر دوش دولت‌ها برای تأمین هزینه‌های جاری، مالی و سرمایه‌ای و نگرانی از واکنش جامعه نسبت به افزایش مالیات و جمع‌آوری کامل مالیات از تمامی بخش‌ها، اجازه اجرایی شدن آن را نداد و این امر مهم به آینده موکول می‌شد.اما فشار سنگین تحریم‌ها در عمل باعث شد تا افزایش درآمد مالیاتی امری جمهوری‌اسلامی ایران  ناگزیر شده و دولت ریسک‌های مربوطه را بپذیرد. در واقع یکی از پیامدهای ناخواسته تحریم‌های یکجانبه آمریکا و غرب کاهش نسبی وابستگی دولت (قوه مجریه) به درآمد فروش نفت و گاز بوده است.همچنینی آمار رسمی درآمدهای نفتی به دلیل دور زدن تحریم‌ها و فروش در بازار آزاد و تهاتر با بدهی دولت به قرارگاه «خاتم الانبیا» دقیق نبوده و تا حدی کمتر از رقم واقعی است. اما به دلیل فقدان اطلاعات، ناگزیر از آمارهای رسمی استفاده شده است.منظور از درامدهای مالیاتی دو نوع مستقیم و غیرمستقیم است. مالیات‌های مستقیم در ایران عبارت هستند از: مالیات بر دارایی، مالیات بر تمبر، مالیات بر ارث، مالیات بر درآمد املاک، مالیات بر درآمد کشاورزی، مالیات درآمد حقوق مزدبگیران، مالیات بر درآمد مشاغل، مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی، مالیات بر خانه‌های خالی و لوکس، مالیات بر درآمد اتفاقی (هدیه، جایزه و ...)، مالیات بر جمع درآمد ناشی از منابع مختلف درآمدی.

حقوق و عوارض گمرکی، مالیات بر مصرف، مالیات بر ارزش افزوده (کالاهای خریداری شده و تراکنش‌های بانکی)، انواع مالیات غیرمستقیم را تشکیل می‌دهند.علاوه بر این موارد، لایحه مالیات بر عایدی سرمایه (capital gains tax) در سال ۱۴۰۰ در مجلس تصویب شد ولی هنوز مورد تأیید شورای نگهبان قرار نگرفته‌است. طبق این طرح از بازارهای غیرمولد و موازی تولید بر اساس مازاد قیمت فروش دارایی‌ها نسبت به خرید آنها، مالیاتی خاص گرفته می‌شود.همانگونه که مشاهده می‌شود درآمدهای مالیاتی در دهه ۹۰ خورشیدی رشد چشمگیری داشته و ارقام پیش‌بینی شده عمدتاً محقق شده است. منبع اصلی کسری بودجه ناتوانی در تحقق فروش نفت و گاز و کسب درآمدهای درنظر گرفته شده، جمهوری‌اسلامی ایران  در کنار عدم دستیابی به مبالغ مورد نظر در خصوص فروش اوراق بهادار بوده است.البته روند افزایش اثرگذاری درآمدهای مالیاتی در بودجه با نوسان‌هایی مواجه است. در سال ۹۸ که اوج تحریم‌ها بود و بیشترین افت فروش نفت رخ داد، تقریباً درآمدهای نفتی و گازی با مالیات برابر می‌شود؛ حتی در سال ۹۹ منابع مالی به دست آمده از مالیات بر خام فروشی نفت و گاز پیشی می‌گیرد. ولی از سال ۱۴۰۰ که اعمال تحریم‌های نفتی در عمل ضعیف می‌شوند، دوباره درآمدهای نفتی رتبه نخست در سبد درآمدی دولت می‌شود.باید دید در پایان امسال چقدر درآمد مالیاتی محقق می‌شود، اما اگر روند قانون بودجه سال ۱۴۰۲ در گزارش تفریغ دیوان محاسبات تأیید شود