فرانسه، بریتانیا و آلمان میگویند برنامه اتمی ایران به سطح هشداردهندهای رسیده است.
بریتانیا، فرانسه و آلمان روز سهشنبه ۱۵ خرداد در بیانیه مشترکی خطاب به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی تاکید کردند که جمهوری اسلامی ایران مسیر تشدید و گسترش برنامه اتمی خود را در سطحی «هشدار دهنده» درپیش گرفته است.این سه کشور اروپایی همزمان با آغاز نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین، پیشنویس قطعنامهای را علیه ایران ارائه کردهاند که قرار است در این نشست به رای گذاشته شود.در بیانیه مشترک بریتانیا، فرانسه و آلمان با اشاره به گزارش اخیر مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی آمده است: «جای تعجب نیست که گزارش آژانس بار دیگر تأیید میکند که ایران به تشدید فعالیتهای هستهای حساس خود در زمینه اشاعه ادامه میدهد و همچنان از تعهدات برجامی خود عدول میکند.»آنها اضافه کردند: «بخش وسیعی از برنامه هستهای ایران برای کشوری که برنامه تسلیحات هستهای ندارد٬ بیسابقه است.»این سه کشور اروپایی در ادامه بیانیه خود به مفاد گزارش آژانس درباره ایران اشاره کرده و گفتهاند: «این کشور اکنون ۳۰ برابر حد مجاز تعیین شده در برجام اورانیوم غنیشده دارد و ذخایر اورانیوم با غنای بیش از ۶۰ درصد آن به طور قابل توجهی رشد داشته است.
در این بیانیه آمده است: «سالهاست که به خاطر خودداری ایران از اجرای تعهدات هستهای خود در چارچوب برجام، عملا فرایند راستیآزمایی و نظارت مرتبط با این توافق تحت تاثیر قرار گرفته است.»بریتانیا، فرانسه و آلمان در این بیانیه ضمن تاکید بر این که همواره به دنبال راهحل دیپلماتیک برای حل بحران هستهای ایران بودهاند، اضافه کردهاند: «در سال ۲۰۲۲ میلادی ایران دو بار از پذیرش نتیجه مذاکراتی که این کشور را به پایبندی به برجام باز میگرداند، خودداری کرد و در عوض تصمیم گرفته است برنامه هستهای خود را به سطح هشداردهندهای افزایش و گسترش دهد.»سه کشور اروپایی اضافه کردهاند: «این گامها به بازسازی اعتماد ضروری بین جمهورى اسلامى ایران و جامعه بینالمللی کمک میکند، اعتمادی که با اظهارات اخیر مقامات ایران درباره تواناییهای فنی این کشور برای تولید تسلیحات هستهای و امکان تغییر دکترین هستهایاش بیش هر زمانی از بین رفته است.»همزمان با بیانیه سه کشور اروپایی، ایران، روسیه و چین در بیانیه مشترکی آمریکا و این سه کشور اروپایی را به نادیده گرفتن تلاشها برای احیای توافق هستهای موسوم به برجام متهم کردند.
نشست پنج روزه شورای حکام آژانس از روز دوشنبه در مقر این نهاد در وین آغاز شد و قرار است در این نشست بهطور ویژه بر وضعیت برنامه هستهای ایران تمرکز شود.بهدنبال ارائه پیشنویس قطعنامهای به شورای حکام آژانس از سوی قدرتهای غربی در انتقاد ازعدم همکاری تهران با این نهاد، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران روز سهشنبه نسبت به هرگونه «فشار سیاسی» بر جمهوری اسلامی هشدار داد.محمد اسلامی در واکنش به تلاش کشورهای غربی برای تصویب قطعنامهای علیه جمهوری اسلامی ايران در شورای حکام، گفت: «اگر قطعنامه دهند یا فشار سیاسی بیاورند، قطعاً عکسالعمل نشان میدهیم.»به گفته او، فعالیتهای هستهای ایران «در چارچوب قانون ملی، در چارچوب پادمان و انپیتی است.»به گفته آقای اسلامی «اگر گزارش آنها مغایرتی [ نشان] میدهد به دلیل این است که آنها در برجام به تعهدات عمل نکردند که لازم است به تعهدات خود برگردند ما هم تعهدات خود را انجام میدهیم».رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز دوشنبه در آغاز نشست شورای حکام این نهاد گفت بهرغم سفر ماه گذشتهاش به تهران «عمیقا متاسف است» که ایران هنوز تصمیم خود را در مورد جلوگیری از حضور بازرسان مجرب آژانس لغو نکرده است.
نشست تأیید اعتبارنامه نمایندگان در مجلس شورای اسلامی به تنش کشیده شد.
جلسه علنی مجلس دوازدهم برای بررسی اعتبارنامههای نمایندگان جدید، بهدنبال جدال بر سر تأیید اعتبارنامه چند نماینده، به تنش کشیده شد.به گزارش خبرگزاریهای ایران، یکی از تنشهای اصلی جلسه روز پنجشنبه ۱۰ خرداد، بر سر بررسی اعتبارنامه غلامرضا تاجگردون، نماینده حوزه انتخابیه گچساران و باشت رخ داد که اعتبارنامه او در دوره یازدهم مجلس بهدلیل اتهامات مالی رد شد، اما صلاحیتش برای نامزدی در انتخابات دوره دوازدهم تأیید شده بود.آقای تاجگردون در دوره قبلی مجلس از سوی چند نماینده به «رانتخواری»، «فساد»، «خویشاوندسالاری» و موارد دیگری متهم شده بود و نمایندگان مجلس یازدهم در ۱۸ تیر ۱۳۹۹ با ۱۰۲ رای مخالف، ۱۲۸ رای موافق و ۲۱ رای ممتنع، با اعتبارنامهٔ او مخالفت کردند.در جلسه روز پنجشنبه مجلس، بین مالک شریعتی، نماینده تهران و غلامرضا تاجگردون بر سر اعتبارنامه او درگیری لفظی پیش آمد و دو نماینده حامی آنها در حمایت از نامزد مدنظرشان، یکدیگر را هُل دادند.با این حال حضور نمایندگان دیگر مانع از ادامه درگیری فیزیکی شد.
اسامی نمایندگانی که با یکدیگر درگیر شدند، مهرداد گودرزوند چگینی در حمایت از تاجگردون و رضا تقیپور انوری در حمایت از شریعتی اعلام شده است. حمید رسایی، از اعضای جبهه پایداری، نیز در سخنانی گفت که «یک نفر در مجلس، آقایان شریعتی و سلیمی را تهدید کرده ایران که نمیگذارم شب به خانهتان برسید».او جزئیات بیشتری در این زمینه مطرح نکرد و تنها پرسید که «یعنی چه؟ اینجا کجاست؟»آقای شریعتی مدعی شده که تاجگردون این تهدید را انجام کرده است.خبرگزاری ایسنا هم نوشته در زمان قرائت گزارش شعب، تعدادی از نمایندگان در جایگاه هیئت رئیسه و کنار میز نمایندگانی از معاونت قوانین حضور داشتند که «یکمرتبه مالک شریعتی خطاب به تاجگردون فریاد زد که چرا میروی؟»این خبرگزاری نوشته که «اما این پایان درگیری نبود؛ یک مرتبه صدای فریاد مهرداد گودرزوند و تقیپور بلند شد تا جایی که تعدادی از نمایندگان جلوی دهان رضا تقیپور را گرفته و آن دو را جدا کردند».
ایرنا هم نوشته این دو منتخب تهران و گچساران (تاجگردون و شریعتی) هرچند با یکدیگر به «صورت فیزیکی درگیر نشدند ولی در همان ابتدای بررسی اعتبارنامهها با دست و اشاره برای هم خط و نشان کشیدند».با این حال، گزارشهای بعدی خبرگزاریها حاکی از تأیید اعتبارنامه نمایندگی غلامرضا تاجگردون و مالک شریعتی است.مالک شریعی روز چهارشنبه در حساب کاربری خود در شبکه ایکس، تصویری از نامه اعتراضی شش نماینده به همراه خودش، منتشر کرده بود که در آن خواستار رد اعتبارنامه تاجگردون شده بودند.مالک شریعتی، قاسم روانبخش، زهره سادات لاجوردی، کامران غضنفری، امیرحسین ثابتی، ابراهیم رضایی و روحالله نجابت این نامه را امضا کرده بودند.محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران ، در واکنش به برخی اعتراضات درباره بررسی اعتبارنامهها گفت که «هرگونه اعتراض به اعتبارنامهها باید در شعب بررسی شود...اگر به هر دلیلی در شعب رد شد...در هیئت رئیسه...و بعد هیئت تحقیق و بررسی. اگر هم هیئت تحقیق موضوع را تأیید کرد، دیگر تأیید شده است».خانه ملت، ارگان رسمی مجلس شورای اسلامی، نوشته که روند بررسی اعتبارنامهها در مجلس شورای اسلامی به پایان رسید و اعتبارنامه هر ۲۹۰ نماینده تأیید شد.
عفو بینالملل: آمار اعدامها در ایران و خا ورمیانه در سال ۲۰۲۳ به شدت افزایش یافت .
عفو بینالملل در گزارش سال ۲۰۲۴ خود که چهارشنبه ۹ خرداد منتشر شد، اعلام کرد تعداد اعدامهای ثبتشده در سراسر جهان در سال گذشته با افزایش شدید در ایران و در سراسر خاورمیانه به بالاترین میزان از سال ۲۰۱۵ رسید.این گروه حقوق بشری می گوید در سال گذشته میلادی در مجموع هزار و ۱۵۳ اعدام را ثبت کرده است که نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۳۰ درصد افزایش نشان میدهد.به گفته عفو بینالملل، این رقم هزاران حکم اعدام که گمان میرود در چین اجرا شده است را دربرنمیگیرد، چون بهدلیل مخفیکاری دولتی اطلاعاتی در دسترس نیست.این نهاد حقوق بشری افزود: افزایش اعدامهای ثبتشده عمدتاً به خاطر ایران بوده است، جایی که مقامهای جمهوری اسلامی در سال گذشته دستکم ۸۵۳ نفر را اعدام کردند، این در حالی است که این رقم در سال قبل از آن، ۵۷۶ نفر بوده است.به گفته عفو بینالملل، ۲۴ زن و پنج نفر اعدامشده در ایران طی سال گذشته، در زمان وقوع جرم کودک بودند و افزوده که اقلیت بلوچ به شکل نامتناسبی شاهد بیشترین اعدامها بوده است.
این اقلیت در حالی که پنج درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهد ولی ۲۰ درصد از اعدامها را به خود اختصاص داده است.بر اساس این گزارش، اعدامهای مربوط به جرایم مرتبط با مواد مخدر ۵۶ درصد از شمار کل اعدامهای ایران را دربرمیگیرد که افزایشی ۸۹ درصدی نسبت به سال قبل از آن با ۲۵۵ مورد اعدام را نشان میدهد.اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، در بیانیهای گفت: «مقامهای ایرانی با بیاعتنایی کامل نسبت به جان انسانها، اعدامها را برای جرایم مرتبط با مواد مخدر تشدید کردند، و این امر موجب تأثیر تبعیضآمیز مجازات اعدام بر افراد حاشیهنشین و فقیر جامعه ایران شده است».عفو بینالملل در گزارش سال ۲۰۲۳ نیز در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی از سال ۲۰۲۲ اجرای احکام اعدام را دو برابر کرده و ناپدیدسازی قهری، شکنجه و دیگر رفتارهای غیرانسانی، تحقیرآمیز و بیرحمانه در کشور بهصورت سازمانیافته انجام میشود.با آنکه مقامهای قضایی ایران درباره همه این احکام اطلاعرسانی نمیکنند، اما سازمان حقوق بشر ایران میگوید جمهوری اسلامی با اعدام «دستکم ۲۲ زن در سال ۲۰۲۳، بزرگترین اعدامکننده زنان در جهان است».این سازمان در ۱۳ اردیبهشت امسال اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی در بازه زمانی ۲۸ فروردین تا ۱۱ اردیبهشت، هر پنج ساعت یک نفر را اعدام کرده است.
بنابر گزارش این نهاد حقوق بشری، در دو هفته یاد شده حکم اعدام ۶۳ زندانی در زندانهای ایران به اجرا درآمده است.عفو بینالملل در بخشی از گزارش سال ۲۰۲۴ خود اعلام کرده که چین، ایران، عربستان سعودی جمهورى اسلامى، سومالی و ایالات متحده آمریکا پنج کشوری بودند که شاهد بیشترین تعداد اعدامها در سال ۲۰۲۳ بودند.آمار اعدامها در سال ۲۰۲۳، بالاترین رقمی است که عفو بینالملل میگوید از سال ۲۰۱۵ به ثبت رسیده است؛ در آن سال، هزار و ۶۳۴ نفر اعدام شدند.به گفته کالامار، در ایالات متحده اعدامها از ۱۸ مورد به ۲۴ مورد رسید و در برخی از ایالتها شاهد «گرایش هراسناکی به مجازات اعدام و سرمایهگذاری منابع در مسیر گرفتن جان انسانها» بودیم.در این گزارش، به مواردی چون اعدام با استفاده از جوخههای تیراندازی در ایالتهای آیداهو و تنسی و استفاده از گاز نیتروژن در ایالت آلاباما بهعنوان روشی جدید و آزمایشنشده برای اعدام در ماه ژانویه اشاره شده است.عفو بینالملل با این حال گفته که بهرغم عقبگردها، پیشرفتهایی نیز حاصل شده است، از جمله، شمار کشورهایی که اعدام میکنند به ۱۶ کشور کاهش یافته است که کمترین میزان از زمان گزارشدهی این نهاد است.
تأسف فعالان حقوق بشر از «مرگِ قبل از محاکمهٔ» ابراهیم رئیسی .
فعالان حقوق بشر و اپوزیسیون در تبعید ایران پس از سقوط هلیکوپتر ابراهیم رئیسی و همراهانش که به کشته شدن آنها منجر شد، از مرگ رئیسی قبل از محاکمه بهخاطر «جنایت علیه بشریت» اظهار تأسف کردهاند.سازمان حقوق بشر ایران با انتشار بیانیهای با گرامی داشتن یاد هزاران مرد و زنی که در چهار دههٔ گذشته قربانی «جنایات» ابراهیم رئیسی و حکومت جمهوریاسلامی شدند، تأکید کرده که مرگ رئیسی به معنای بستهشدن «پروندۀ جنایتهایش» نیست و اظهار امیدواری کرده که روزی در دادگاه صالح به کارنامۀ او نیز در کنار کارنامه سایر مسئولان جمهوری اسلامی و مرتکبان جنایت علیه بشریت رسیدگی شود.محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، میگوید: «ابراهیم رئیسی نماد مصونیت قضایی برای جنایتکاران و عدم پاسخگوییِ نهادینهشده درنظام جمهوریاسلامی بود. او علاوه بر مسئولیت مستقیم در اعدام هزاران زندانی سیاسی بهعنوان یکی از چهار عضو هیئت مرگ در تابستان ۱۳۶۷، در اوایل دهه شصت و بحبوحه سرکوب و اعدام مخالفان سیاسی، در سمتهایی همچون دادستان کرج و همدان و دادستان انقلاب تهران، مسئولیت جنایاتی را داشت که هنوز ابعادش برای همگان آشکار نیست.»آقای امیریمقدم در ادامه افزوده است که ابراهیم رئیسی در دهههای بعد با صعود پلههای ترقی در سیستم قضایی .
ریاست قوه قضاییه مسئولیت اعدام بیش از ۴۰۰ نفر را داشت که در بین آنها اعدام مخالفان سیاسی و معترضان همچون نوید افکاری، مصطفی صالحی، روحالله زم و هدایت عبداللهپور، اعدام دستکم هفت کودکمجرم و ۲۵ زن، و اعدام یک مرد به اتهام مصرف مشروبات الکلی به چشم میخورد.شادی صدر، یکی از بنیانگذاران سازمان «عدالت برای ایران»، که برای پاسخگویی مقامات جمهوری اسلامی در مورد نقض حقوق بشر فعالیت میکند نیز تسلیت برخی از شخصیتهای غربی از جمله شارل میشل، رئیس شورای اتحادیه اروپا، به مناسبت کشته شدن رئیسی و حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه او را به باد انتقاد گرفت و محکوم کرد.او به خبرگزاری فرانسه گفته است «این دست از اقدامات از سوی قربانیان بیشمار نقض حقوق بشر به عنوان خیانت تلقی میشود و ناامیدی در میان مردم ایران نسبت به جامعه بینالمللی را عمیقتر میکند».شاهزاده رضا پهلوی نیز در پیامی گفت: «همدردی با مرگ رئیسی توهین به قربانیانش و ملت ایران است که تنها تأسفشان این است که او آنقدر عمر نکرد که سقوط جمهوری اسلامی را ببیند و به خاطر جنایاتش محاکمه شود».
آقای پهلوی در واکنش به خبر کشتهشدن ابراهیم رئیسی او را «یکی از بیرحمترین و بدنامترین سرکردگان رژیم جمهوری اسلامی» و یک «جنایتکار علیه بشریت» نامید.هادی قائمی، مدیر اجرایی مرکز حقوق بشر در ایران، مستقر در نیویورک، نیز گفته است: «رئیسی ستون سیستمی بود که مردم را به خاطر جرات انتقاد از سیاستهای دولتی زندانی و شکنجه میکرد و میکشت».او در ادامه تصریح کرد مرگ او به او اجازه داد تا از پاسخگو بودن به خاطر «جنایات فراوانش» بگریزد.رئیسی که پیش از مرگش بهعنوان جانشین احتمالی علی خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی، شناخته میشد، در حالی که تصمیم برای ادامه اعدامها را ستایش میکرد، صراحتاً منکر دخالت شخصی خود در اعدامها بود.گروهی متشکل از هفت گزارشگر ویژه سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۰ طی نامهای به دولت ایران برای پاسخگویی در مورد اعدامها دهه ۶۰ تاکید کردند که «وضعیت ممکن است به جنایت علیه بشریت تبدیل شود».یک هیئت مستقل حقیقت یاب سازمان ملل نیز در اوایل سال جاری میلادی اعلام کرد دولت رئیسی از طریق «سرکوب خشونت آمیز» اعتراضات موسوم به «زن، زندگی، آزادی» و تبعیض علیه زنان مرتکب جنایات علیه بشریت شده است.